Σπήλαιο – Φαράγγι Πορτίτσας

Spilaeo Village – Portitsa Canyon

Φαραγγι Πορτιτσας
Με αφορμή το φεστιβάλ Πορτίτσας που πραγματοποιήθηκε φέτος για 2η χρονιά, επισκεφθήκαμε πάλι το χωριό Σπήλαιο στον Νομό Γρεβενών και το εντυπωσιακό Φαράγγι της Πορτίτσας.
Ακολουθώντας την επαρχιακή οδό από τα Γρεβενά προς Ζιάκα, συναντούμε αρχικά το πέτρινο γεφύρι Ζιάκα. Αξίζει να κάνουμε εκεί μια μικρή στάση και να θαυμάσουμε το καθρέπτισμα του γεφυριού στο ήρεμο νερό του Βελονιά, παραπόταμου του Βενέτικου 
On the occasion of the Portitsa festival held this year for the 2nd year, we again visited the village of Spilaio in the Prefecture of Grevena and the impressive Portitsa Gorge.
Following the provincial road from Grevena to Ziaka village, we first come across the stone bridge of Ziakas. It is worth making a short stop there and admiring the reflection of the bridge in the calm water of Velonias, a tributary of the Venetikos river.
Από εκεί ο δρόμος ανηφορίζει μέσα σε καταπράσινο τοπίο με βελανιδιές, οξιές, μαύρη πεύκη, φλαμουριές, γκορτσιές, κρανιές και άλλα δέντρα. Στις βραχώδεις πλαγιές του όρους Όρλιακας υπάρχουν πολλά σπήλαια που χρησίμευσαν κατά την μακρά ιστορία του τόπου ως καταφύγια των κατοίκων ή ως κρυψώνες αγωνιστών. Η περιοχή είναι φημισμένη για το ιδιαίτερο φυσικό της κάλλος, καθώς στην κορυφή του Όρλιακα το τοπίο είναι εντυπωσιακό με τα τεράστια απόκρημνα βράχια, όπου φωλιάζουν σπάνια είδη αρπακτικών πουλιών. Γι’ αυτό στο σύνολο της, χωριό και περιοχή, ανακηρύχθηκε και προστατεύεται από τον ΕΟΤ και την Αρχαιολογική Υπηρεσία (Υπουργείο Πολιτισμού), ως «τόπος ιδι­αιτέρου φυσικού κάλλους, άλλα και ιστορικής σημασίας».
Προσπερνώντας το χωριό Ζιάκας, που πήρε το όνομά του από τον θρυλικό οπλαρχηγό Θεόδωρο Ζιάκα (1798 – 1882), θα χρειαστεί να περάσουμε από ένα βραχώδες τμήμα, άγριο και εντυπωσιακό που δημιουργεί δέος στον επισκέπτη, καθώς ο στενός δρόμος περνά από την άκρη ενός κάθετου απόκρημνου βράχου που λες και τον σκεπάζει.
Σε λίγο φτάνουμε στο χωριό Σπήλαιο, σε υψόμετρο 1000μ. και μόλις 25 χλμ από τα Γρεβενά. Στο όμορφο ορεινό χωριό με τα πέτρινα δρομάκια μας υποδέχεται το υπέροχο μοναστήρι της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, που χτίστηκε το 1630 και διαθέτει εξαιρετική αρχιτεκτονική καθώς και ένα μοναδικής ομορφιάς ξυλόγλυπτο τέμπλο.
Σύμφωνα με την παράδοση από το μοναστήρι πέρασε ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός από το 1715  έως το 1719 και δημιούργησε ένα κρυφό σχολείο, που λειτούργησε για πολλά χρόνια.
Διαβαίνοντας τον κεντρικό δρόμο καταλήγουμε στην πλατεία του χωριού με το μεγάλο σκιερό πλατάνι, την πέτρινη βρύση με το δροσερό νερό και ένα πέτρινο διατηρητέο κτίριο, το οποίο φιλοξενεί τη βιβλιοθήκη του χωριού. Στην γωνία στην φιλόξενη ταβέρνα «Το Σπήλαιο» δοκιμάσαμε πανόστιμα πιάτα με κρεατικά, μανιτάρια και τυριά της περιοχής. Ο στενός κεντρικός δρόμος μας οδηγεί από την κεντρική πλατεία σε ένα πλάτωμα όπου δεσπόζει το παλιό και επιβλητικό πέτρινο σχολείο του χωριού που χτίστηκε το 1930, το οποίο χρησιμεύει πλέον ως χώρος εκθέσεων και εκδηλώσεων. Η εκκλησία του χωριού δίπλα στο σχολείο είναι αφιερωμένη στον Άγιο Αθανάσιο. Ο Άγιος Αθανάσιος χτίσθηκε το 1804. (Σύμφωνα με προφορική παράδοση η χρηματοδότηση της ανεγέρσεώς του έγινε από την γυναίκα του γραμματέα του Αλή Πασά). Το καφέ του Θάνου «Portitsa Food, Drinks & Coffee» απέναντι από το πέτρινο σχολείο μας υποδέχθηκε με δροσερά αναψυκτικά, ευχάριστη και ενδιαφέρουσα παρέα.
Κατασκηνώσαμε στο δασάκι δίπλα στο χωριό, σε χώρο που ετοίμασε η κοινότητα για τους επισκέπτες κατασκηνωτές. Στον όμορφα διαμορφωμένο ανοικτό χώρο μπροστά από το παλιό σχολείο είχε προγραμματιστεί μουσική εκδήλωση. Οι μελωδικές φωνές των ερμηνευτών έδεναν υπέροχα με το όμορφα φωτισμένο πέτρινο κτήριο και την ρομαντική φεγγαράδα.

 

From there the road climbs through a green landscape with oaks, beeches, black pines, lindens, gortsias, craniums and other trees. On the rocky slopes of Mount Orliakas there are many caves that served during the long history of the place as shelters for the inhabitants or as hiding places for fighters. The area is famous for its special natural beauty, as at the top of Orliakas the landscape is impressive with the huge steep rocks, where rare species of birds of prey nest. That is why the village and the region as a whole have been declared and protected by the National Archaeological Service and the Archaeological Service (Ministry of Culture) as “a place of special natural beauty, as well as historical importance”.
Passing the village of Ziakas, named after the legendary chieftain Theodoros Ziakas (1798 – 1882) in the liberation struggles, we will need to pass through a rocky section, wild and impressive that creates awe in the visitor, as the narrow road passes on the edge of a vertical precipitous rock that almost covers it.
In a little while we reach the village of Spilaeo, at an altitude of 1000m. and just 25 km from Grevena. In the beautiful mountain village with its stone streets, we are greeted by the wonderful Assumption Monastery, built in 1630 and featuring excellent architecture as well as a uniquely beautiful wood-carved iconostasis.
According to tradition, Saint Kosmas Aitolos passed through the monastery from 1715 to 1719 and created a hidden school, which operated for many years.
Crossing the main road we end up in the village square with the large shady plane tree, the stone fountain with cool water and a preserved stone building, which houses the village library. Around the corner at the welcoming “To Spilaeo” tavern, we tried delicious dishes with meat, mushrooms and local cheeses. The narrow main road leads us from the central square to a plateau dominated by the old and imposing stone school of the village built in 1930, which now serves as a venue for exhibitions and events.
The village church next to the school is dedicated to Saint Athanasios. Agios Athanasios Church was built in 1804 (According to oral tradition, the financing of its construction was done by the wife of Ali Pasha’s secretary). The cafe of Thanos Portitsa Food, Drinks & Coffee opposite the stone school welcomed us with cool refreshments, pleasant and interesting company.
We camped in the woods next to the village, in an area prepared by the community for the visiting campers. A musical event was planned in the beautifully landscaped open space in front of the old school. The melodious voices of the performers blended beautifully with the beautifully lit stone building and the romantic moonlight.
Από νωρίς το πρωί πήραμε τον δρόμο για το φαράγγι. Ο δρόμος αρχικά και για λίγα χιλιόμετρα είναι καλοστρωμένος χωματόδρομος και μετά την διασταύρωση με τον δρόμο για Περιβόλι και Βοβούσα γίνεται άσφαλτος και κατηφορίζει με πολλές στροφές προς το ποτάμι. Κατεβαίνοντας η θέα είναι μοναδική.
Στο τέρμα του δρόμου δίπλα στο ποτάμι συναντούμε το καφέ «Portitsa Food, Drinks & Coffee» με τραπεζάκια στην σκιά των δέντρων, που λειτουργεί μόνο το καλοκαίρι, και ένα πλάτωμα με θέσεις για στάθμευση των αυτοκινήτων. Από εκεί βαδίζουμε μόλις λίγα μέτρα μέχρι να δούμε το ξακουστό γεφύρι της Πορτίτσας, ηλικίας 280 ετών. Από την κορυφή της γέφυρας έχουμε θέα στο φαράγγι. Δύο πανύψηλοι πέτρινοι όγκοι (200μ) υψώνονται κάθετα περιορίζοντας την πλατιά κοίτη του ποταμού σε ένα στενό πέρασμα. Από την απέναντι όχθη υπάρχει η δυνατότητα να κατέβουμε στην βοτσαλόστρωτη κοίτη του Βενέτικου και από εκεί να μπούμε για αρκετά μέτρα στο φαράγγι περπατώντας. Το νερό μέσα στο καλοκαίρι δεν είναι πολύ κρύο και σε αρκετά σημεία ο βυθός βαθαίνει επιτρέποντάς μας να βουτήξουμε και να κολυμπήσουμε. Πολλοί λάτρεις της φύσης κατασκηνώνουν γύρω από την κοίτη, στα πιο ψηλά σημεία κάτω από τη σκιά των δέντρων, μια και κοντά στην γέφυρα υπάρχει βρύση με πόσιμο νερό. Παραμείναμε στο φαράγγι όλο το πρωινό απολαμβάνοντας τη δροσιά, βγάζοντας φωτογραφίες και περπατώντας μέσα στα δροσερά νερά. Ένα καλό ορειβατικό πέδιλο, που μας προσφέρει σταθερότητα για περπάτημα μέσα στο νερό,  θεωρώ ότι είναι απαραίτητο.
Πίσω στο Σπήλαιο,  τα εργαστήρια, οι δραστηριότητες, οι ξεναγήσεις από εθελοντές και οι ετοιμασίες για τις μουσικές βραδιές συνεχίζονταν με κέφι. Παρέα με τον Θύμιο (εθελοντή ξεναγό) γνωρίσαμε την γύρω περιοχή, βαδίσαμε μέχρι την άκρη των βράχων και αγναντέψαμε από ψηλά το φαράγγι. Αξέχαστη η αίσθηση και οι πανέμορφες εικόνες της φύσης
Early in the morning we took the road to the gorge. The road is initially a well paved dirt road for a few kilometers and after the intersection with the road to Perivoli and Vovousa it becomes asphalt and descends with many bends towards the river. Going down the view is unique.
 
At the end of the road we find next to the river the cafe “Portitsa Food, Drinks & Coffee” with tables in the shade of the trees (open only in summer), and a parking area. From there we walk just a few meters until we see the famous, 280 years old, bridge of Portitsa. From the top of the bridge we have a view of the gorge. Two towering stone (200m) volumes rise vertically limiting the wide riverbed to a very narrow passage. From the opposite bank, it is possible to go down to the pebble-paved bed of the Venetikos river and from there walk for several meters into the gorge. The water in the summer is not too cold and in several places the bottom deepens allowing us to dive and swim. Many nature lovers use to camp around the riverbed, at the highest points under the shade of the trees, since there is a tap with drinking water near the bridge. We stayed in the canyon all morning enjoying the coolness, taking pictures and walking through the cool waters. A good hiking shoe, which offers us stability for walking in water, I think is essential.
Back at Spilaeo village, the workshops, activities, guided tours by volunteers and preparations for the musical evenings continued with gusto. In the company of Thymios (volunteer guide) we got to know the surrounding area, walked to the edge of the rocks and gazed down at the gorge. Unforgettable feeling and beautiful images of nature.
Από άλλον εθελοντή, τον Κώστα, έμαθα πολλά για την ιστορία της περιοχής και ειδικά του Σπηλαίου. Η περιοχή κατοικήθηκε από Δωριείς που έφτασαν στην βραχώδη αυτή περιοχή με τις οικογένειές τους για να προστατεύουν τα σύνορα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Από τα προϊστορικά όμως ακόμη χρόνια, αλλά και στην εποχή του σιδήρου, τη γεωμετρική, την αρχαϊκή, την Ελληνιστική, τους Ρωμαϊκούς χρόνους, αλλά και σε όλη τη χριστιανική περίοδο και ως τις μέρες μας, αποτέλεσε ένα απόρθητο φρούριο, όπου συγκεντρώνονταν οι κάτοικοι από τα γειτονικά χωριά, για να προφυλαχθούν από τις βαρβαρικές επιδρομές, επί τρεις χιλιάδες σχεδόν χρόνια.
Για την ιστορία και παράδοση του Σπηλαίου έχουν γράψει προσωπικότητες των γραμμάτων και των τεχνών, όπως και ο διαπρεπής Αρχαιολόγος, Ανδρέας Κ. Βαβρίτσας ο οποίος αναφέρει μεταξύ των άλλων: «Στην περιοχή έχουμε αρκετά αρχαιολογικά ευρήματα, που φθάνουν ως την εποχή που εμφανίζονται οι Δωριείς (1200 π.X.). Στην Ακρόπολη του Σπηλαίου, η οποία σήμερα λέγεται «Κούλια», βρήκα εγώ ο ίδιος, τονίζει ο Α. Βαβρίτσας, πελέκεις από πέτρα και όστρακα από αγγεία και άλλα αντικείμενα της Νεολιθικής εποχής. Στα σύνορα των χωριών Σπηλαίου, Μοναχιτίου, και Τρικώμου, στην περιοχή που λέγεται “Ζιάνι”, βρέθηκαν προπολεμικά χάλκινα όπλα και σπαθιά, πανοπλίες και άλλα αντικείμενα, μέσα σε τάφους του τέλους της Μυκηναϊκής εποχής, τα οποία, όμως, δυστυχώς, χάθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου. Για τη σημερινή ονομασία του χωριού ο ίδιος τονίζει ότι προέρχεται από το αρχαίο Σπίλος, που σημαίνει βράχος, και μάλιστα βράχος κρημνώδης”.
Πηγή: https://spileo.gr/index.php/aksiotheata/8-kastro
Κλείνοντας θέλω να σημειώσω ότι για την διαμονή των επισκεπτών λειτουργεί πλέον στο Σπήλαιο και ξενώνας, «Το μπαλκόνι του Όρλιακα». Θα το βρείτε εύκολα στην είσοδο του χωριού. Οι κάτοικοι του χωριού είναι φιλόξενοι και ενδιαφέρονται για την προβολή της περιοχής τους.
Αξίζει πραγματικά να επισκεφθείτε την περιοχή του Σπηλαίου, να περπατήσετε και να θαυμάσετε την αξεπέραστη άγρια ομορφιά.  Απέχει 2,5 ώρες περίπου από την Θεσσαλονίκη, οπότε και αποτελεί μια πολύ καλή πρόταση και για ημερήσια εκδρομή.
 
Γράφει η
Μαγδαληνή Πούγγουρα
Εικαστικός, Φωτογράφος, Δημοσιογράφος Τουρισμού & Πολιτισμού FIJET
www.hellenicnatureculture.gr
From another volunteer, Kostas, I learned a lot about the history of the area and especially Spilaeo. The area was inhabited by Dorians who arrived in this rocky area with their families to protect the borders of the Byzantine Empire. From prehistoric times, but also in the Iron Age, the Geometric, the Archaic, the Hellenistic, the Roman times, but also throughout the Christian period and up to our days, it was an impregnable fortress, where the inhabitants gathered from the neighboring villages, to protect themselves from barbarian raids, for almost three thousand years.
About the history and tradition of Spilaeo have been written by personalities of letters and the arts, as well as the eminent Archaeologist, Andreas K. Vavritsas, who mentions among others: “In the area we have several archaeological finds, which reach the time when the Dorians appear (1200 BC). In the Acropolis of Spilaeo, which today is called “Koulia”, I myself found, A. Vavritsas emphasizes, stone chips and pottery sherds and other objects of the Neolithic era.
On the borders of the villages of Spilaeo, Monachitio and Trikomos, in the area called “Ziani”, pre-war bronze weapons and swords, armor and other objects were found in tombs of the end of the Mycenaean era, which, unfortunately, were lost during the duration of the 2nd World war. Regarding the current name of the village, he emphasizes that it comes from the ancient “Spilos”, which means rock, and in fact a craggy rock”.
Source: https://spileo.gr/index.php/aksiotheata/8-kastro
In closing, I would like to note that in the Spilaeo village for the accommodation of the visitors, there is now a guest house, “The balcony of Orliakas”. You will find it easily at the entrance of the village.
The inhabitants of the village are hospitable and interested in the promotion of their area.
 
It is really worth visiting the area of Spilaeo Village, walking and admiring the unsurpassed wild beauty. (photo 16 map) It is about 2.5 hours from Thessaloniki, so it is a very good suggestion for a day trip.
 
 
 
It is written by
Magdaleni Pougoura
Visual artist – Photographer – Tourism & Culture Journalist
www.hellenicnatureculture.gr
Αγωγός Βαϊνάκι, Σπήλαιο Γρεβενών
Βαϊνάκι
O Αγωγός Βαϊνάκι είναι ένα διαμπερές σπήλαιο πάνω από το γεφύρι της Πορτίτσας κοντά στο Σπήλαιο. Έχει μήκος 7 μέτρα και στη δυτική είσοδό του βλέπουμε απέναντι στον ίδιο ύψος αγωγό αγνώστου μήκους. Η ονομασία του προέρχεται από το βαρέλι που βάζανε κρασί και λεγότανε Βαϊνάς, λόγω της κυκλικής διατομής του. Οι γλυφές στα τοιχώματα από το Βαϊνάκι καθώς και η διατομή του αγωγού μαρτυρούν ότι κάποτε κυλούσε νερό εντός του ασβεστόλιθου, το οποίο με τον καιρό σμίλεψε. Έπειτα από τεκτονικές διεργασίες ο ασβεστολιθικός βράχος άνοιξε στα δύο αποκαλύπτοντας τον υπόγειο αγωγό και χωρίζοντας τον σε δύο μέρη. Το διαμπερές Βαινάκι δίνει ωραία θέα στη χαράδρα της Πορτίτσας. Τον αγωγό εντόπισαν και εξερεύνησαν μέλη του Πρωτέα στην εξερευνητική αποστολή που έγινε τoν Απρίλη του 2018.

 

Πηγή: http://canyoning-caving.blogspot.com/2018/06/blog-post_8.html#more

Posted in Articles / Άρθρα, Hellenic Nature / travel.

Αφήστε μια απάντηση